عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
121
المسالك و الممالك ( فارسى )
آن دومين خندق قرار دارد نيز دو فرسخ ، از آنجا تا دوالرود كه سومين خندق در آنجاست دو فرسخ و از آن نقطه تا بذ ، شهر بابك يك فرسخ راه باشد ، حسين بن ضحاك گفت : لم يدع للبذ من ساكنه * غير أمثال كامثال ارم و راه از برزند تا صحراى بلاسجان و تا ورثان آخرين ولايت آذربايجان دوازده فرسخ است . و از مراغه تا جنزه شش فرسخ و تا موسىآباد پنج فرسخ ديگر ، سپس تا برزه چهار فرسخ و از برزه تا جابروان هشت فرسخ ، سپس تا نريز چهار فرسخ و تا أرمية چهارده فرسخ ديگر ، از آن محل تا سلماس از طريق خشكى و درياچه ارميه شش فرسخ راه باشد ، و خراج آذربايجان دو ميليون درهم است . راهى كه محمد بن حميد پيمود از راه خشكى هنگامى كه اصحاب جموع را به سمت آذربايجان هدايت كرد ؛ از مراغه سوار شد تا برزه سپس تا سيسر و از آنجا تا شيز در چهار فرسخى دينور و سپس تا دينور . راه تا ارمنستان از ورثان تا برذعة 665 هشت منزل ، سپس تا منصور ارمنستان چهار منزل و از برذعة تا تفليس 666 ده منزل و از برذعة تا باب - الابواب 667 پانزده منزل و از برذعة تا دبيل 668 هفت منزل راه مىباشد و از مرند تا وادى ده فرسخ و تا نشوى 669 نيز ده فرسخ ، سپس تا دبيل بيست فرسخ باشد . از ورثان تا درمان سه فرسخ ، سپس تا بيلقان نه فرسخ و از آنجا تا برذعة چهارده فرسخ و از برذعة تا بذ 670 سى فرسخ است . ارمنستان اول شامل سيسجان 671 و أران 672 و تفليس و برذعه و بيلقان و قبلة 673 و شروان 674 ( شيروان ) ؛ ارمنستان دوم شامل جرزان 675 و صغدبيل 676 و باب فيروز قباز و